Ứng dụng AI làm “trợ lý ảo” cho tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Tại cuộc họp giữa Bộ Tư pháp với các đơn vị công nghệ về ứng dụng AI phục vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL, nhiều vấn đề cốt lõi liên quan đến dữ liệu, kỹ thuật, phương pháp rà soát và cơ chế phối hợp đã được đặt ra nhằm chuẩn bị cho đợt “tổng kiểm kê” pháp luật quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc. Các bên đã thống nhất rõ vai trò: các đơn vị chuyên môn của Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm về nội dung pháp lý, còn các doanh nghiệp công nghệ như CMC, BKAV và LEXcentra hỗ trợ hạ tầng, thuật toán và giải pháp AI.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh xuyên suốt là dữ liệu đầu vào. Theo các đại biểu, AI chỉ có thể cho kết quả chính xác khi được “nuôi” bằng nguồn dữ liệu chuẩn xác, đầy đủ và cập nhật. Vì vậy, các nền tảng AI phục vụ rà soát văn bản bắt buộc phải tích hợp trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về VBQPPL.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh và các đại biểu nghe giới thiệu giải pháp ứng dụng AI.

Các đại biểu thống nhất cho rằng, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế con người trong công tác rà soát văn bản. Công nghệ có thể giúp giảm tải các khâu lặp đi lặp lại, nhưng kết luận cuối cùng và trách nhiệm pháp lý vẫn phải do chuyên gia, cơ quan chuyên môn chịu trách nhiệm.

Một vấn đề khác được các đại biểu lưu ý là kỹ năng xây dựng câu lệnh (prompt). Cụ thể, hiệu quả khai thác AI phụ thuộc rất lớn vào cách đặt câu hỏi. Người làm công tác pháp luật không chỉ hiểu luật mà còn phải biết “ra lệnh” cho AI để hệ thống có thể phát hiện được các điểm chồng chéo, mâu thuẫn giữa luật, nghị định và thông tư.

Có ý kiến đề xuất phương pháp “AI kiểm tra AI” nhằm tăng độ tin cậy của kết quả rà soát. Theo đó, có thể sử dụng một nền tảng AI để rà soát bước đầu, sau đó dùng nền tảng khác để kiểm tra chéo, đối chiếu lại kết quả nhằm tăng tính khách quan.

Về phía doanh nghiệp, đại diện CMC cho biết hệ thống hiện đã cập nhật hơn 650.000 VBQPPL và đang triển khai chạy thử nghiệm miễn phí. Theo đơn vị này, nền tảng AI có khả năng bóc tách, rà soát theo đúng các tiêu chí chuyên môn do Bộ Tư pháp đặt ra.

Trong khi đó, BKAV và LEXcentra cho biết thế mạnh của hai đơn vị là giao diện và trải nghiệm người dùng. Dù trước đây tập trung vào nhóm khách hàng doanh nghiệp và luật sư, nhưng hiện các nền tảng đã được điều chỉnh thuật toán để phục vụ công tác rà soát văn bản của cơ quan nhà nước.

Đại diện các doanh nghiệp công nghệ cho biết đã đầu tư nguồn lực lớn cho các nền tảng AI pháp luật. Có đơn vị áp dụng mô hình lai (Hybrid), kết hợp công nghệ của OpenAI với mô hình ngôn ngữ lớn tự phát triển nhằm vừa bảo đảm tính bảo mật, vừa tăng khả năng xử lý đặc thù ngôn ngữ pháp lý Việt Nam.

Các doanh nghiệp cũng thống nhất sẽ cung cấp miễn phí dịch vụ trong giai đoạn cao điểm của đợt tổng rà soát nhằm hỗ trợ Chính phủ và các Bộ, ngành triển khai nhiệm vụ.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng kết luận cuộc làm việc.

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định đây không phải một cuộc rà soát thông thường mà là đợt “tổng kiểm kê” toàn bộ hệ thống pháp luật với phạm vi rất rộng, bao gồm cả văn bản của Trung ương và địa phương.

Bộ trưởng đặc biệt yêu cầu xử lý những hệ quả phát sinh sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Theo đó, sau khi nhiều Bộ, ngành được sáp nhập hoặc thay đổi chức năng; bỏ cấp huyện vẫn còn rất nhiều văn bản do Bộ, ngành, cấp huyện ban hành đang có hiệu lực. AI cần hỗ trợ phát hiện những văn bản không còn phù hợp với mô hình tổ chức mới, đồng thời xác định các vấn đề chồng chéo hoặc khoảng trống pháp lý về thẩm quyền.

Các đại biểu, doanh nghiệp tại cuộc làm việc.

Theo Bộ trưởng, mục tiêu quan trọng nhất của việc ứng dụng AI lần này là tìm ra các “điểm nghẽn” thể chế - những quy định mâu thuẫn, chồng chéo đang cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội. Đây là yêu cầu rất khó, đòi hỏi AI không chỉ dừng ở việc so khớp câu chữ mà phải có khả năng phân tích.

Đối với các nền tảng AI, Bộ trưởng yêu cầu phải bảo đảm tính cập nhật liên tục về hiệu lực văn bản; giao diện thân thiện, dễ sử dụng; đồng thời phải có cơ chế phản hồi để người dùng góp ý, giúp doanh nghiệp điều chỉnh thuật toán trong quá trình vận hành.

Bộ trưởng giao Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Cục Công nghệ thông tin phối hợp với các doanh nghiệp khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn; đồng thời đưa cả ba nền tảng lên Cổng Pháp luật quốc gia để các Bộ, ngành, địa phương cùng khai thác.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, kết quả do AI đưa ra chỉ mang tính chất gợi ý, hỗ trợ ban đầu. Các cơ quan chuyên môn vẫn phải thẩm định lại và đưa ra kết luận cuối cùng theo đúng thẩm quyền. Bộ trưởng cũng kỳ vọng, việc ứng dụng AI trong rà soát văn bản không chỉ phục vụ đợt tổng rà soát hiện nay mà sẽ từng bước trở thành công cụ làm việc thường xuyên của đội ngũ cán bộ pháp chế trong tương lai.