Phải có cách tiếp cận tổng thể, bài bản và khẩn trương trong thực hiện chương trình xây dựng luật năm 2026

Báo cáo tại Phiên họp, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Nguyễn Quốc Hoàn cho biết, trên cơ sở các Nghị quyết có liên quan và kết quả rà soát, theo dõi về Chương trình lập pháp năm 2026, tính đến nay, có 57 dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết đang được các Bộ, cơ quan nghiên cứu, chuẩn bị để trình Quốc hội thông qua từ nay đến cuối năm 2026.

Qua rà soát tiến độ, chuẩn bị hồ sơ, cân đối số lượng dự án các Bộ, ngành chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp đề xuất điều chỉnh thời gian trình sớm hơn đối với 13 dự án. Trong đó, có 6 dự án đã thẩm định (gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội vụ); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường (Bộ Khoa học và Công nghệ); Luật Dầu khí (sửa đổi) (Bộ Công Thương); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực (Bộ Công Thương); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam).

Ngoài ra là 6 dự án đang hoàn thiện hồ sơ để gửi thẩm định (gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (Bộ Tư pháp); Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) (Bộ Tư pháp); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan (Bộ Tài chính); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường (Bộ Nông Nghiệp và Môi trường); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc (Bộ Xây dựng); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Điện ảnh, Luật Thư viện, Luật Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cùng 1 dự án khác theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là Luật Đô thị đặc biệt (Bộ Tư pháp).

Các đại biểu đã cùng kiểm đếm lại toàn bộ công tác chuẩn bị cho Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa XVI, báo cáo kỹ tiến độ chuẩn bị đối với từng dự án luật để xác định dự án nào đã sẵn sàng, dự án nào có thể đẩy nhanh tiến độ để trình sớm hơn cũng như đề xuất bổ sung các dự án vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 hoặc bổ sung theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Đồng thời, rà soát các văn bản được thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 190 của Quốc hội quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và Nghị quyết số 206 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng phát biểu chỉ đạo.

Phát biểu chỉ đạo, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, đây là buổi làm việc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm rà soát tổng thể Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 cũng như các yêu cầu phát sinh phục vụ kỳ họp sắp tới của Quốc hội khóa XVI.

Theo Bộ trưởng, trọng tâm lớn hiện nay là việc triển khai chủ trương phân cấp, phân quyền theo Nghị quyết số 190, số 206 của Quốc hội. Bộ trưởng lưu ý, toàn bộ các văn bản dưới luật được ban hành theo cơ chế đặc biệt này đều sẽ hết hiệu lực vào ngày 28/2/2027. Vì vậy, các Bộ, ngành phải rà soát toàn diện các văn bản đã ban hành mà cả các luật, pháp lệnh, nghị quyết liên quan để đề xuất sửa đổi, bổ sung, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trước thời điểm ngày 1/3/2027.

“Đây là khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu phải có cách tiếp cận tổng thể, bài bản và khẩn trương”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về công tác triển khai, Bộ trưởng cho biết hiện nay tập trung vào hai nhóm nhiệm vụ trọng điểm.

Thứ nhất là kiểm đếm toàn bộ công tác chuẩn bị cho Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa XVI trong tâm thế sẵn sàng cho khả năng tổ chức thêm một kỳ họp không thường lệ. Do đó, các Bộ, ngành phải rà soát kỹ tiến độ từng dự án luật để xác định rõ dự án nào đã chuẩn bị đầy đủ, có thể đẩy nhanh tiến độ trình Quốc hội sớm hơn kế hoạch.

Thứ hai là rà soát các dự án luật dự kiến bổ sung vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026.Theo Bộ trưởng, hiện nay đã có 32 dự án trong chương trình chính thức, cùng với 25 dự án các Bộ, ngành đang đề xuất bổ sung, tổng cộng là 57 dự án. Tuy nhiên, con số này chưa bao gồm các luật, pháp lệnh, nghị quyết sẽ phải sửa đổi sau quá trình rà soát các văn bản hết hiệu lực vào đầu năm 2027. Nếu tính đầy đủ, số lượng các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết cần sửa đổi, bổ sung có thể lên tới khoảng 80 dự án.

Quang cảnh Phiên họp.

Về phương án sửa đổi và hình thức văn bản, Bộ trưởng yêu cầu các Bộ, ngành khi báo cáo phải làm rõ cả nội dung sửa đổi và hình thức sửa đổi. Trong đó, về nội dung, cần xác định cụ thể điều khoản nào của từng luật cần sửa đổi và sửa theo hướng nào. Về hình thức, các Bộ, ngành phải đề xuất rõ lựa chọn sửa một luật riêng lẻ hay áp dụng hình thức “một luật sửa nhiều luật” nhằm bảo đảm tiến độ, phục vụ yêu cầu phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính.

Đồng thời, Bộ trưởng lưu ý việc rà soát không chỉ dừng lại ở luật, pháp lệnh mà còn phải bao quát cả nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và thông tư của các Bộ, ngành.

Lắng nghe báo cáo cụ thể tiến độ đối với các dự án luật trọng điểm từ các Bộ, ngành, Bộ trưởng nhấn mạnh, riêng đối với dự án Luật Đô thị đặc biệt, đây là dự án đã được cấp có thẩm quyền yêu cầu phải trình vào tháng 7 nên cần tập trung cao độ để bảo đảm tiến độ. Ngoài ra, Bộ trưởng lưu ý các dự án luật lớn như Luật Đất đai, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.

Về cơ chế phối hợp, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới quy trình làm việc theo hướng “từ sớm, từ xa”. Theo đó, các Bộ chủ trì soạn thảo cần chủ động mời các cơ quan thẩm tra của Quốc hội tham gia ngay từ giai đoạn khảo sát, tổng kết thực tiễn và họp Ban soạn thảo để các cơ quan của Quốc hội nắm bắt sớm nội dung, tạo sự đồng thuận trong quá trình thẩm tra.

“Nếu phối hợp tốt từ đầu thì khi Chính phủ trình sang, việc thẩm tra sẽ thuận lợi hơn rất nhiều, chủ yếu là bàn để hoàn thiện chứ không phải tranh luận lại từ đầu”, Bộ trưởng nêu rõ.

Bộ trưởng cũng ghi nhận và hoan nghênh một số Bộ đã chủ động triển khai sớm, trong đó có Bộ Y tế với đề xuất sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và nhóm luật liên quan đến y tế công cộng.

Về tiến độ thực hiện, Bộ trưởng yêu cầu báo cáo rà soát của các Bộ, ngành phải gửi về Bộ Tư pháp trước ngày 26/5 để tổng hợp báo cáo Chính phủ và Quốc hội. Theo kế hoạch dự kiến, trong tuần này lãnh đạo Quốc hội và Chính phủ sẽ tổ chức cuộc họp quan trọng để nghe báo cáo về kết quả rà soát.

Bộ trưởng đề nghị Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật rà soát lại lần cuối các hồ sơ dự án luật đã được thẩm định. Theo Bộ trưởng, trừ một số trường hợp đặc thù, về cơ bản các dự án đã thẩm định cần được ưu tiên đẩy nhanh tiến độ để kịp trình Quốc hội.